Raamkruk vervangen op een draaikiepraam: zo doe je het

Een raamkruk vervangen is een klus van tien minuten per raam. Je hebt er een schroevendraaier voor nodig en boort meestal geen nieuw gat. Hieronder lees je hoe de kruk op een draaikiepraam vastzit, welke maten je opmeet en wat je doet als het beslag erachter stroef loopt.

In het kort: doe het raam dicht, draai het afdekkapje bij de kruk een kwartslag opzij en draai de twee schroeven eronder los. Trek de oude kruk van de vierkante stift en zet de nieuwe er in exact dezelfde stand weer op. Schroeven vast, kapje terug, en test de kruk in alle drie de standen: dicht, draaien en kiepen.

Wat heb je nodig?

• Een nieuwe raamkruk met bevestigingsmateriaal. Onze raamkrukken hebben een 7 mm stift van 30 mm en worden met schroeven geleverd.
• Kruiskopschroevendraaier, meestal PZ2 of PH2. Zit jouw kruk vast met een stelschroef in de hals, dan heb je een inbussleutel van 2 of 2,5 mm nodig.
• Rolmaat of schuifmaat, om de stift en de hartafstand na te meten.
• Handig, niet verplicht: een ijzerzaagje, als de nieuwe stift te lang is.

Gereedschap haal je bij de bouwmarkt. De kruk zelf, in mat zwart, wit, RVS of mat goud, vind je bij de raamkrukken voor draaikiepramen.

Hoe zit een raamkruk op een draaikiepraam vast?

De kruk staat op een rozet, de kleine plaat tussen kruk en raam, met daaronder twee schroeven achter een afdekkapje. Uit het hart van de kruk steekt een vierkante stift die in het espagnolet valt: de metalen strip die rondom in de rand van het raam loopt en met sluitnokken in de sluitplaten op het kozijn grijpt. Draai je aan de kruk, dan schuift die strip en verplaatsen de pennen zich. Vandaar de drie standen: omlaag is dicht, horizontaal is draaien, omhoog is kiepen. Dat beslag blijft zitten; je vervangt alleen het zichtbare deel.

Welke maten meet je op voordat je bestelt?

Drie maten bepalen of een nieuwe kruk past. Meet ze na aan je oude kruk.

Stiftmaat. De vierkante stift is bij vrijwel elk Nederlands draaikiepraam 7 mm, net als bij onze raamkrukken. Meet je 8 mm, dan heb je een deurstift te pakken; die maat zit ook op sommige oudere en aluminium ramen en past niet op een 7 mm binnenwerk.

Hartafstand van de schroefgaten. De afstand van het midden van het bovenste schroefgat tot het midden van het onderste. Op draaikiepramen is 43 mm de Europese standaard, waardoor een nieuwe kruk bijna altijd in de bestaande gaten valt. Onze raamkrukken zijn universeel en passen op die standaardmaat, dus je hoeft niets bij te boren.

Stiftlengte tegenover de profieldikte. De stift moet tot in het espagnolet reiken zonder aan de andere kant tegen het beslag te drukken, dus een dik kunststof profiel vraagt een langere stift dan een slank aluminium profiel. Meet je oude stift na: 30 tot 40 mm is gangbaar. Is de nieuwe te lang, dan kort je hem in met een ijzerzaagje en vijl je de bramen weg. Is hij te kort, bestel dan een losse stift in de juiste maat.

Links of rechts. Bij raamkrukken meestal geen vraag: onze krukken zijn omkeerbaar en gaan links of rechts op het raam zonder ombouwen.

Raamkruk vervangen in zes stappen

Stap 1: doe het raam dicht en zet de kruk omlaag

Zet het raam volledig dicht en draai de kruk omlaag, zodat het espagnolet vergrendeld staat en het raam niet openzwaait. Werk nooit aan een openstaand raam: zonder kruk kun je de vleugel niet meer bedienen.

Stap 2: draai het afdekkapje opzij

Pak het rozet aan de rand vast en draai het een kwartslag. Bij een rechthoekig rozet klapt het plaatje opzij, bij een rond rozet draait de hele kap mee. Nu zie je de twee schroeven.

Stap 3: draai de schroeven los en trek de kruk eraf

Draai beide schroeven eruit en leg ze apart; je hebt ze nog nodig als de meegeleverde korter zijn. Trek de kruk recht van het raam af, en wrik niet als hij vastzit maar wiebel hem los. Bij de meeste raamkrukken zit de stift vast in de kruk en komt hij mee; blijft hij in het beslag achter, trek hem er dan met een tang uit.

Stap 4: schuif de nieuwe kruk in dezelfde stand op de stift

Kijk goed naar de stand waarin de oude kruk stond en zet de nieuwe precies zo. Hier gaat het het vaakst mis: een kwartslag verkeerd en de kruk wijst omhoog terwijl het raam dicht is.

Stap 5: schroef vast en klik het kapje terug

Draai beide schroeven om en om aan tot ze net vast zitten en niet strakker; een te strak aangedraaid rozet trekt hol en laat de kruk aanlopen. Draai daarna het afdekkapje terug tot het recht staat.

Stap 6: test alle drie de standen

Draai de kruk omlaag, horizontaal en omhoog, en controleer of het raam per stand doet wat je verwacht: vergrendeld, opendraaiend, kiepend. Haakt de kruk, dan zit de stift niet ver genoeg in het espagnolet of staat het rozet scheef.

Afsluitbare raamkruk: hoeveel beveiliging krijg je?

Een afsluitbare raamkruk heeft een slotje in de hals waarmee je de kruk in de gesloten stand vastzet. Prettig bij kleine kinderen, of bij een raam dat vanaf een plat dak of een schutting bereikbaar is.

Let op het verschil tussen een slotje en een keurmerk. Een gewone afsluitbare kruk houdt kinderen tegen, maar telt niet mee voor een inbraakkeuring. Wil je een draaikiepraam aantoonbaar beveiligen, bijvoorbeeld voor het Politiekeurmerk Veilig Wonen of je verzekeraar, kies dan een afsluitbare raamkruk met SKG-keurmerk. Die is op bereikbare ramen zelfs verplicht voor het keurmerk. Onze raamkrukken zijn niet afsluitbaar.

Draaikiepbeslag stroef of raam in de verkeerde stand

Loopt de kruk zwaar, dan ligt dat zelden aan de kruk. Meestal is het espagnolet droog of is het raam iets gezakt, waardoor de sluitnokken niet soepel in de sluitplaten glijden. Een druppel zuurvrije olie of wat wittevet op de nokken en in de sluitplaten helpt vaak al. Op de rubbers gebruik je geen olie of vet, maar siliconenspray.

Een klassieker: je zette de kruk omhoog terwijl het raam openstond, en nu hangt het scheef aan het hoeklager onderin. De schaar bovenin is losgeschoten. Dat heet de foutstand. Duw de bovenkant van het raam voorzichtig terug tegen het kozijn tot de vleugel weer recht staat. Zoek dan de foutbedieningsblokkering, het palletje in de sponning aan de krukzijde, en houd dat ingedrukt terwijl je de kruk naar de horizontale draaistand draait. Laat het palletje los en sluit het raam gewoon. Trek het raam nooit met kracht dicht, want dan beschadig je de schaar.

Controleer meteen de sluitplaten op het kozijn, waar de pennen in grijpen. Tocht het langs één hoek, dan zit er vaak een losgetrilde sluitplaat tussen, die je vastschroeft met een dikkere schroef. Werk je aan een gewoon draairaam, kijk dan bij het monteren van een raamsluiting op een draairaam.

Wanneer schakel je een vakman in?

De kruk vervang je zelf. Het espagnolet en de schaar zijn merkgebonden, zitten in een gefreesde sponning en moeten na montage worden afgesteld. Loopt het raam na smeren nog zwaar of is een pen afgebroken, laat dat dan een kozijnenspecialist doen.

Veelgemaakte fouten

• De kruk in de verkeerde stand terugzetten. Het raam is dicht, maar de kruk wijst omhoog. Haal hem eraf en draai de stift een kwartslag.
• Schroeven te strak aandraaien. Het rozet trekt hol en de kruk loopt aan.
• Niet meten voor je bestelt. Stift en hartafstand nameten voorkomt een retour.
• De oude stift laten zitten. Blijft de losse stift in het beslag achter en schuif je de nieuwe kruk er tegenaan, dan komt die niet ver genoeg naar binnen en haakt de kruk.
• Aan de kruk sleuren als het raam openstaat. Zo schiet de schaar los.

Eén afwerking door het hele huis

Een raamkruk is klein, maar hij zit op ooghoogte in elke kamer. Voer je hem uit in dezelfde kleur als je deurklinken en meubelgrepen, dan valt hij niet meer op als los onderdeel. Daar zijn onze raamkrukken voor gemaakt: twee vormen, rond en recht, in dezelfde vier afwerkingen als het deurbeslag. Acht varianten dus, van zamak, met een greep van 12 cm bij de rechte en 12,5 cm bij de ronde, 24,95 euro per stuk. De Finestra is de rechte in mat zwart, de Vona de ronde in RVS.

In een donker interieur sluit een raamkruk in mat zwart aan bij zwarte klinken en grepen; bij lichte kozijnen doet een witte raamkruk hetzelfde. Twijfel je tussen rond en recht, kijk dan bij welke vorm en afwerking bij je kozijn past en bestel in één keer voor al je ramen.